Νερόμυλος στο Κάτω Καρυόφυτο Ξάνθης



Ιδρύθηκε κατά το πρώτο μισό του 19ου αιώνα
Αποτελεί ένα σημαντικό παράδειγμα προβιομηχανικής τεχνολογίας. Χρησιμοποιούνταν για την άλεση των σιτηρών με τη δύναμη του νερού. Ο κτιριακός τύπος ανάγεται στην αρχαία εποχή και συνδέεται άμεσα με την παρουσία του ποταμού, ο οποίος παρείχε την απαραίτητη ενέργεια για την κίνηση του μηχανισμού.
Πρόκειται για ισόγειο κτίσμα, μικρών διαστάσεων, με πέτρινους τοίχους και κεραμοσκεπή. Μέσα στο κτίσμα, βρίσκουμε έναν αλεστικό μηχανισμό με ένα ζευγάρι μυλόπετρας, καθώς και φούρνο και ένα τζάκι για την παρασκευή ψωμιού, στοιχεία που δείχνουν τη στενή σχέση του νερόμυλου με την καθημερινή ζωή της τοπικής κοινωνίας. Σε υπόγειο χώρο του κτηρίου, με πολύ χαμηλό ύψος που μόλις χωράει ένα άτομο γονατιστό, βρίσκεται η οριζόντια φτερωτή, η οποία δεχόμενη την πίεση του νερού κινούσε έναν κατακόρυφο άξονα και αυτός με τη σειρά του την επάνω από τις δύο μυλόπετρες που άλεθαν τον καρπό.
Κατασκευαστικά, το κτήριο είναι από περιμετρική φέρουσα λιθοδομή που στηρίζει τη στέγη ενώ οι ξυλοδεσιές ενισχύουν τη συνοχή και τη σταθερότητα της κατασκευής.
Ο μύλος είναι αποκαταστημένος και διασώζει τον αυθεντικό μηχανολογικό εξοπλισμό του.
